Podczas upałów zmniejsza się nasza koncentracja i efektywność w pracy. Polskie prawo nakłada na pracodawcę obowiązki które musi stosować w stosunku do pracownika kiedy temperatura przekroczy dopuszczalne normy.

Praca w warunkach podwyższonej temperatury powietrza:

  • wykonywana na otwartej przestrzeni, przy temperaturze ponad 25oC,
  • wykonywana w pomieszczeniach zamkniętych, przy temperaturze ponad 28oC,

jest klasyfikowana jako praca realizowana w warunkach szczególnie uciążliwych.

W takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi:

  1. Dostęp do wody zdatnej do picia

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy mówi o tym, że pracownicy muszą mieć zapewniony dostęp do wody zdatnej do picia. Ujście wody ma znajdować się nie dalej niż 75 m od stanowisk pracy, a czerpanie wody musi odbywać się z zaworów czerpalnych.

  1. Dostęp do zimnych napojów

Podczas upałów pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom bezpłatny, stały dostęp do zimnych napojów wzbogaconych o odpowiednie sole mineralne i witaminy. Wynika to stąd, że pracownicy wykonują swoje zadania w warunkach szczególnie uciążliwych. Pracownikom biurowym zimne napoje przysługują, kiedy temperatura przekracza 28 st. C, a pracownikom fizycznym – przy temperaturze powyżej 25 st. C. Zimne napoje powinny być dostępne w ciągu całej zmiany, w takiej ilości, aby zaspokoić potrzeby pracowników.

  1. Prawo do przerwania pracy z powodu upału

Chociaż pracodawca nie ma obowiązku zwolnienia podwładnego z pracy ze względu na wysoką temperaturę, pracownik może przerwać pracę z własnej inicjatywy.

Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik może przerwać pracę z własnej inicjatywy, jeżeli kontynuowanie pracy mogłoby zagrażać jego zdrowiu lub życiu albo zdrowiu lub życiu jego współpracowników. Pracownik ma także prawo opuścić stanowisko pracy, kiedy warunki pracy nie spełniają wymogów BHP. W sytuacji, która wymaga przerwania pracy ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia, po oddaleniu się ze stanowiska pracy należy niezwłocznie poinformować o tym przełożonego. W takim wypadku osoba pracująca nie poniesie konsekwencji finansowych.

Artykuł 210 §1 Kodeksu pracy mówi wyraźnie:

„W razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.”

  1. Ochrona przed słońcem i odpowiednia temperatura w miejscu pracy

Jeśli w zakładzie nie ma klimatyzacji, to pracodawca powinien postarać się o odpowiednie wentylatory. Duże znaczenie mają także zabezpieczenia okien – rolety lub żaluzje, które nie będą przepuszczać tak dużej ilości promieni słonecznych do środka pomieszczenia oraz nie będą powodować odbijania się tych promieni np. od monitorów.

  1. Krótsze godziny pracy w upał

Chociaż w polskich aktach prawnych nie ma zbyt wielu zapisów na temat upałów, można spróbować wyegzekwować od szefa dodatkowe przywileje na okoliczność upału. Taką możliwość przewiduje art. 18 Kodeku pracy. Dobrym pomysłem na poprawę komfortu pracownika w upał są dodatkowe przerwy w pracy, tzw. przerwy regeneracyjne. Inne rozwiązanie stanowi wcześniejsze odprawienie pracownika do domu. Jeżeli osoba zatrudniona może wykonywać pracę zdalnie, warto zaproponować jej pracę z miejsca zamieszkania.

  1. Dostęp do wody do mycia

Pracownicy fizyczni wykonujący pracę na otwartej przestrzeni powinni mieć zagwarantowany dostęp do wody przeznaczonej do celów higienicznych, np. do mycia. Źródło takiej wody musi znajdować się w promieniu 75 m od miejsca pracy. Na jedną osobę przysługuje 90 litrów wody dziennie.

  1. Ochrona młodocianych przed pracą w upale

W pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 30 st. C., a wilgotność względna powietrza – 65 proc., obowiązuje zakaz pracy pracowników młodocianych.

Prace szczególnie niebezpieczne zostały w szczególności wymienione w dziale IV Procesy pracy w rozdziale 6 rozporządzenia MPiPS z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.). 

Wśród prac o charakterze szczególnie niebezpiecznym wyszczególniono następujące ich rodzaje:

  • roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez zatrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części,
  • prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych,
  • prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych,
  • prace na wysokości.

Podmioty organizujące tego rodzaju prace o charakterze niebezpiecznym powinny szczególnie zwracać uwagę w okresach dużych upałów na właściwe zapewnienie pracownikom odpowiednich napojów chłodzących, ponieważ zaniedbania w tym zakresie mogą prowadzić do szczególnie znamiennych w skutkach wypadków przy pracy, za których odpowiedzialność mogą ponosić pracodawcy w związku z dopuszczaniem pracowników do pracy w warunkach naruszeń przepisów bhp.

Monika Jura